Η Εθνική Λυρική Σκηνή εγκαινιάζει την καλλιτεχνική περίοδο 2026/27 με μια μεγάλη διεθνή συμπαραγωγή με δύο κορυφαίους οργανισμούς της όπερας από την Ευρώπη και την Αμερική: το Φεστιβάλ Όπερας του Γκλάιντμπορν και τη Μετροπόλιταν Όπερα της Νέας Υόρκης. Ο Ορφέας του Μοντεβέρντι –έργο σημείο αναφοράς στην ιστορία της μουσικής, που σηματοδοτεί τη γέννηση της όπερας ως ολοκληρωμένης δραματικής τέχνης– παρουσιάζεται για πρώτη φορά από την ΕΛΣ. Με την υπογραφή του σπουδαίου, πολυσχιδούς καλλιτέχνη Ουίλλιαμ Κέντριτζ, το εμβληματικό έργο μετατρέπεται σε ένα πολυεπίπεδο οπτικοακουστικό τοπίο, όπου η μνήμη, ο χρόνος και η απώλεια αποκτούν μορφή, κίνηση και υλικότητα. Από τις 30 Οκτωβρίου και για οκτώ παραστάσεις στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος. Η παραγωγή υλοποιείται με τη στήριξη της δωρεάς του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ) για την ενίσχυση της καλλιτεχνικής εξωστρέφειας της ΕΛΣ.
Γραμμένος το 1607 από τον Κλάουντιο Μοντεβέρντι, ύστερα από ανάθεση του Δούκα της Μάντοβας, ο Ορφέας κατορθώνει να ενώσει τη μουσική, τον λόγο και τη θεατρική πράξη σε ένα ενιαίο εκφραστικό σύστημα, όπου κάθε στοιχείο υπηρετεί τη δραματική αλήθεια. Με όχημα τον αρχαιοελληνικό μύθο, το έργο που καθόρισε τη μετέπειτα εξέλιξη της όπερας ξεπερνά τον χρόνο, αγγίζοντας θεμελιώδη υπαρξιακά ζητήματα, όπως ο έρωτας, η απώλεια, ο φόβος του θανάτου και η ακατανίκητη ανθρώπινη επιθυμία να τον υπερβούμε. Ο Ορφέας του Μοντεβέρντι παραμένει, τέσσερις αιώνες μετά τη δημιουργία του, ένα έργο βαθιά σύγχρονο, το οποίο μέσα από τη λιτότητα και την καθαρότητα της μορφής του κατορθώνει να αγγίξει τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Η υπόθεση εκτυλίσσεται ανάμεσα σε δύο κόσμους, τον κόσμο των ζωντανών και τον κόσμο των νεκρών. Οι γαμήλιοι εορτασμοί του Ορφέα και της Ευρυδίκης διακόπτονται βίαια από τον αιφνίδιο θάνατό της, αφήνοντας τον Ορφέα αντιμέτωπο με το αδιανόητο. Σε μια άρνηση αποδοχής της μοίρας του, αποφασίζει να κατέβει στον Άδη, επιχειρώντας με τη δύναμη της μουσικής του να συγκινήσει τις σκοτεινές θεότητες και να επαναφέρει την αγαπημένη του στη ζωή. Το ταξίδι αυτό, γεμάτο δοκιμασίες, μετατρέπεται σε μια βαθιά εσωτερική διαδρομή, όπου η ελπίδα συνυπάρχει με την αμφιβολία και η λύτρωση με την απώλεια.
Τυπικό δείγμα της πρώιμης μπαρόκ αισθητικής, ο Ορφέας συνδυάζει την απλότητα της δομής με μια πρωτοφανή εκφραστική πυκνότητα. Μέσα από τα ρετσιτατίβο, τις άριες, τα χορωδιακά και τα ορχηστρικά μέρη, ο Μοντεβέρντι πλάθει ένα μουσικό σύμπαν όπου ο λόγος και η μουσική λειτουργούν αδιαχώριστα, υπηρετώντας με μοναδική αμεσότητα το δράμα. Η περίφημη άρια «Possente spirto», κορυφαία στιγμή της όπερας, αποτυπώνει τη δύναμη της μουσικής ως μέσου πειθούς και συγκίνησης, αποκαλύπτοντας ταυτόχρονα την τεχνική και εκφραστική δεξιοτεχνία του πρωταγωνιστή.
O γεννημένος το 1955 στο Γιοχάννεσμπουργκ Ουίλλιαμ Κέντριτζ αναγνωρίζεται παγκοσμίως ως ένας από τους σημαντικότερους πολύπλευρους εικαστικούς καλλιτέχνες, με σπουδαία παρουσία τόσο στη δημιουργία οπτικοακουστικών έργων όσο και παραστάσεων όπερας και θεάτρου. Η μέθοδός του συνδυάζει το σχέδιο, τη συγγραφή, το φιλμ, την περφόρμανς, τη μουσική και το θέατρο, αλλά και τις συνεργατικές πρακτικές, με στόχο τη δημιουργία έργων τέχνης που βασίζονται στην πολιτική, την επιστήμη, τη λογοτεχνία και την ιστορία, μέσα από τις αντιφάσεις και τις αβεβαιότητές τους. Έχει υπογράψει εμβληματικές παραγωγές όπερας όπως, μεταξύ άλλων, Μαγικό αυλό του Μότσαρτ, Βότσεκ και Λούλου του Μπεργκ, που έχουν παρουσιαστεί στα μεγαλύτερα λυρικά θέατρα του πλανήτη όπως, μεταξύ άλλων, Μετροπόλιταν Όπερα Νέας Υόρκης, Σκάλα Μιλάνου, Εθνική Όπερα Αγγλίας, Όπερες της Λυόν, του Άμστερνταμ και του Σύδνεϋ, καθώς και στο Φεστιβάλ του Ζάλτσμπουργκ. Η δουλειά του έχει παρουσιαστεί, επίσης, στα μεγαλύτερα μουσεία του κόσμου, όπως, μεταξύ άλλων, σε ΜΟΜΑ (Νέα Υόρκη), Λούβρο (Παρίσι), Whitechapel και Βασιλική Ακαδημία Τεχνών (Λονδίνο), Μουσείο Βασίλισσα Σοφία (Μαδρίτη).
Η νέα σκηνοθετική προσέγγιση του Ουίλλιαμ Κέντριτζ αναδεικνύει την ανοικτότητα του έργου, αξιοποιώντας την ιδιότυπη εικαστική του γλώσσα. Μέσα από ένα περίτεχνο σύμπλεγμα ζωντανής δράσης, κινουμένων σχεδίων, βιντεοπροβολών και κολάζ, δημιουργείται ένα πολυεπίπεδο σκηνικό περιβάλλον. Η σκηνοθεσία δεν επιχειρεί να εξηγήσει το έργο, αλλά να ανοίξει πεδία ερμηνείας, αναδεικνύοντας τα κενά και τις σιωπές του ως ενεργά στοιχεία της δραματουργίας.
