Κόμβος Βιωσιμότητας

Η δημιουργία μιας περιβαλλοντικά φιλικής και βιώσιμης υποδομής υπήρξε εξαρχής μέρος του οράματος και του σχεδιασμού του GNO από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ). Aπό το μεγάλο Ενεργειακό Στέγαστρο στην οροφή του κτιρίου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής (ΕΛΣ) μέχρι τις αναρίθμητες σχεδιαστικές λεπτομέρειες στις κτιριακές εγκαταστάσεις και στο Πάρκο Σταύρος Νιάρχος, η επιταγή για βιωσιμότητα αντανακλάται παντού και αναδύεται ως ένα νέο πρότυπο κατασκευής, λειτουργίας και συντήρησης δημόσιων χώρων και υποδομών.

Αυτή η συντονισμένη προσπάθεια έχει αναγνωριστεί διεθνώς, καθώς το GNO, ως Πράσινο Κτίριο, είναι το πρώτο πολιτιστικό έργο μεγάλης κλίμακας που επιτυγχάνει την πιστοποίηση LEED Platinum στην Ευρώπη. Η πιστοποίησή του ήταν το αποτέλεσμα της πρωτοποριακής αρχιτεκτονικής και της ενσωμάτωσης ενεργητικών και παθητικών τεχνολογιών που το καθιστούν ένα από τα πιο περιβαλλοντικά βιώσιμα κτίρια στον κόσμο.

Εκτός από τον σχεδιασμό και τη κατασκευή, οι στόχοι βιωσιμότητας διέπουν και τη λειτουργία του GNO. Οι κτιριακές εγκαταστάσεις και το Πάρκο Σταύρος Νιάρχος συντηρούνται με γνώμονα τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του έργου, αντιμετωπίζοντας καθημερινά προκλήσεις αλλά και αξιοποιώντας δυνατότητες εξέλιξης. Το GNO εφαρμόζει ένα ολοκληρωμένο Σύστημα Περιβαλλοντικής Διαχείρισης (ΣΠΔ) από την έναρξη της λειτουργίας του, διασφαλίζοντας πλήρη συμμόρφωση με το διεθνές πρότυπο ISO 14001 και τις απαιτήσεις της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ). Το ΣΠΔ αποτελεί τον πυρήνα της περιβαλλοντικής στρατηγικής του Οργανισμού, με βασικό στόχο τη διαρκή βελτίωση της περιβαλλοντικής του επίδοσης. Τον Νοέμβριο του 2024, το σύστημα πιστοποιήθηκε σύμφωνα με το EN ISO 14001:2015 από τον ανεξάρτητο φορέα πιστοποίησης EUROCERT.

Από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του και χάρη στην αποκλειστική δωρεά και σταθερή υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ), το GNO έχει καταφέρει να αποτελέσει πηγή ευαισθητοποίησης, ενημέρωσης και εκπαίδευσης, υπηρετώντας έναν διττό κοινωνικό ρόλο: από τη μια προσφέρει το βήμα σε ομάδες και φορείς να μοιραστούν τη γνώση τους γύρω από τα θέματα βιωσιμότητας και από την άλλη αξιοποιεί τους φυσικούς πόρους του με τέτοιον τρόπο ώστε να παράγει έγκυρο και επίκαιρο περιεχόμενο, τροφή για σκέψη και δράση ενεργών πολιτών. Είτε με φυσική παρουσία είτε διαδικτυακά, επισκέπτες κάθε ηλικίας βιώνουν την εμπειρία του GNO υπό το πρίσμα των διδαχών της βιωσιμότητας, μεταξύ άλλων με σκοπό την ενημέρωση, τον προβληματισμό και την κινητοποίηση για ένα σύγχρονο, βιώσιμο οικοσύστημα.

Το GNO είναι το πρώτο πολιτιστικό έργο μεγάλης κλίμακας που επιτυγχάνει την πιστοποίηση LEED Platinum στην Ευρώπη. Η πιστοποίησή του ήταν το αποτέλεσμα της πρωτοποριακής αρχιτεκτονικής και της ενσωμάτωσης ενεργητικών και παθητικών τεχνολογιών που το καθιστούν ένα από τα πιο περιβαλλοντικά βιώσιμα κτίρια στον κόσμο.

H πιστοποίηση LEED του US Green Building Council καλύπτει 6 βασικές πτυχές τόσο στο στάδιο σχεδιασμού όσο και στο στάδιο κατασκευής:

• Καινοτομία στον σχεδιασμό και την κατασκευή
• Ενέργεια & ατμόσφαιρα
• Ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος
• Αποδοτική διαχείριση υδάτινων πόρων
• Αποδοτική χρήση πόρων & υλικών
• Βιώσιμη διάπλαση χώρου

Βασικότερες περιβαλλοντικές και αρχιτεκτονικές διακρίσεις και πιστοποιήσεις του GNO

• Πιστοποίηση LEED Platinum, 2016
• Most Innovative Leisure & Entertainment Facility, 2017 InAVation Awards
• International Project of the Year, 2016 Building Awards
• Best Project – Cultural, 2016 ENR Global Best Projects Awards
• Έπαινος, 2016 International Safety Awards, British Safety Council
• Award for Arts/Entertainment Structures, 2016 Structural Awards
• European Solar Prize 2017, EUROSOLAR
• RIBA International Prize 2018: Award of Excellence
• Bundesverband GebäudeGrün (BuGG): BuGG Green Roof of the Year 2018
• European Garden Heritage Network: European Garden Award 2018/2019, First Prize – Innovative contemporary concept or design of a park or garden
• U.S. Green Building Council: Πιστοποίηση LEED Platinum v4.1 Λειτουργία και Συντήρηση – Υφιστάμενα Κτίρια, 2024
• ISO 14001 (Environmental Management – Εγκαταστάσεις)

Το Ανθρακικό Αποτύπωμα αντιπροσωπεύει το σύνολο των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου οι οποίες προκαλούνται άμεσα ή έμμεσα από τις δραστηριότητες του Οργανισμού. Το Αποτύπωμα συμπεριλαμβάνει τις εκπομπές έξι αερίων του θερμοκηπίου (Διοξείδιο του άνθρακα – CO2, Μεθάνιο – CH4, Νιτρώδες Οξείδιο – N2O, Υδροφθοράνθρακες (HFCs), Υπερφθοράνθρακες (PFCs) και Εξαφθοριούχο θείο (SF6)) και μετριέται σε τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα  (tCO2e). Οι παραγόμενες εκπομπές περιλαμβάνουν δύο (2) πεδία:

• Εκπομπές Πεδίου 1 (Scope 1): άμεσες εκπομπές από τη λειτουργία του Οργανισμού και πηγάζουν από δραστηριότητες όπως η καύση ορυκτών πόρων από σταθερές πηγές, διαφυγόντα αέρια από συστήματα κλιματισμού-ψύξης, κλπ.
• Εκπομπές Πεδίου 2 (Scope 2): έμμεσες εκπομπές από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται εκτός Οργανισμού, αλλά καταναλώνεται εντός του Οργανισμού.

Ο υπολογισμός του Ανθρακικού Αποτυπώματος είναι ιδιαίτερα σημαντικός καθώς βοηθά στη διαχείριση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου και την αξιολόγηση των μέτρων μείωσης τους. Με την ποσοτικοποίηση των εκπομπών, δύναται να προσδιοριστούν οι σημαντικές πηγές εκπομπών και να δοθεί προτεραιότητα στις περιοχές με την μέγιστη δυνατότητα μείωσης, αξιοποιώντας με τον βέλτιστο τρόπο το οικονομικό κόστος των παρεμβάσεων. Επιπλέον, ο υπολογισμός του Ανθρακικού Αποτυπώματος αποτελεί σημαντικό παράγοντα βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας, της καλύτερης διαχείρισης πόρων και κατ’ επέκταση της μείωσης του κόστους

Συνολικές εκπομπές GNO σύμφωνα με το Πρότυπο ISO 14064-1:

• Συνολικές εκπομπές (tn CO2e) για το 2019: 518,77 – Ο υπολογισμός έχει πιστοποιηθεί.
• Συνολικές εκπομπές (tn CO2e) για το 2023: 355,29 – Ο υπολογισμός έχει πιστοποιηθεί.
• Συνολικές εκπομπές (tn CO2e) για το 2024: 124,6 – Εκκρεμεί η πιστοποίηση του υπολογισμού.

Το Πρότυπο ISO 14064-1, καθορίζει αρχές και απαιτήσεις για την ποσοτικοποίηση και την αναφορά εκπομπών αερίων, καθώς και απαιτήσεις για το σχεδιασμό, την ανάπτυξη, τη διαχείριση, την αναφορά και την επαλήθευση της απογραφής εκπομπών αερίων θερμοκηπίου.